15-05-12

Verplichte euthanasie op moederdag

Moederdag vieren. Duizenden families hebben zich er het voorbije weekend mee geamuseerd. Ongetwijfeld kruidden tal van politieke en maatschappelijke discussies de met taart of ander lekkers gevulde tafels. In mijn familiekring werd een proefballonnetje opgeworpen dat ver van politiek correct was.  Hieronder een verslag. Met een voorafgaande opmerking: omdat ook de toenemende inbreuken op onze privacy in de digitale samenleving even onderwerp van gesprek waren, laat ik de namen van mijn familieleden in het ongewisse.

De aanloop

Iemand haalt een interview met Christine Van Broeckhoven in De Standaard aan. Onze veel gelauwerde Alzheimerspecialiste mag in New York weer een prestigieuze prijs voor haar onderzoek in ontvangst nemen. Enkele disgenoten weiden uit over de achteruitgang van het geheugen die ze tegenwoordig zelf aan den lijve ondervinden.

Inspirerend voor het verdere verloop van het gesprek was echter de uitsmijter van Van Broeckhoven, in de allerlaatste alinea van het interview: Van mij mag de euthanasiewet zelfs uitgebreid worden naar mensen die niet terminaal ziek zijn, maar gewoon vinden dat ze genoeg geleefd hebben. Ook dan heb je recht op die keuze. Want dat vergeten we soms: de zelfmoordcijfers bij oude mensen liggen in ons land bijzonder hoog.

Van de stelling dat veel mensen, bejaard tot hoogbejaard, vinden dat ze lang genoeg geleefd hebben, hoef je onze familie al lang niet meer te overtuigen.  Enkele opgepoetste familieverhalen illustreren dit. Telkens ik bij mijn oma kwam, vroeg ze memeisje heb je me geen koord”, vertelt de jongste schoonzus. Opa en oma hadden toch ook pilletjes liggen die de ene zou innemen als de andere zou sterven, herinnert mama ons aan de laatste dagen van onze grootouders. Mijn moeder zucht ook vaak dat ze wel een pilletje zou willen, vult een schoondochter aan. In Zwitserland bestaat al een kliniek waar je terechtkunt voor vrijwillige euthanasie, toont een van de slimste generalisten rond de tafel zich toeschietelijk.

De steen in de kikkerpoel

En dan werpt een ander familielid de steen in de kikkerpoel:  waarom zou het niet verplicht worden dat mensen op hun 85ste zo’n pilletje moeten nemen?  Verplichte euthanasie op je 85ste dus. Enkele monden vallen open.  Dat is wel erg drastisch. Dat kan je toch niet maken?  klinkt het meerstemmig.  Toch wel, meent ons het meest in staatshuishoudkunde beslagen familielid, die van jongsaf aan al moeilijk af te brengen was van een impulsief uitgesproken en niet steeds doordacht gedacht. Een karaktertrek waarmee hij overigens in de familie geen uitzondering is, geef ik even te zijner verdediging mee.

Zijn argumenten zijn economisch:  we worden met steeds meer mensen alsmaar ouder, door onze hoge levensstandaard en betere gezondheidszorg.  We gaan met pensioen na veertig jaar werken, en velen zelfs vroeger. Dat betekent dat we opschuiven naar het punt waarop we even lang werken als we gepensioneerd zijn, ergo, op kosten van de staat leven, meer zorg-, dokter-  en hulpbehoevend. Zo’n toestand blijft niet betaalbaar.  Vijfentachtig vindt hij een mooie leeftijd om te gaan.  Wie zou er op jonge leeftijd immers niet voor tekenen om 85 te kunnen worden, werpt hij in het midden.  Dan heb je na 40 jaar werken nog een dikke 20 jaar pensioen te goed. Zijn “systeem” heeft het voordeel van de duidelijkheid, meent hij, en van de gelijkheid, en van de rechtvaardigheid: voor iedereen komt het einde op 85, iedereen heeft hetzelfde perspectief, krijgt de gelegenheid op passende wijze afscheid te nemen.  Het kan zelfs een afscheidsfeest worden, voegt hij er nog aan toe. Allé ik heb dus nog iets meer dan tien jaar , breekt mama de ban.

Vragen, vragen

De franke stelling roept vele vragen op, indringende en oppervlakkige, praktische en filosofisch-ideologische. Hoe verandert het leven van mensen als je op voorhand weet wanneer het ten laatste afgelopen is? Is het wel ethisch verantwoord mensen massaal fataal af te schrijven als een perte totale? Vanuit humanitair en humanistisch oogpunt is zo’n maatregel toch een achteruitgang in plaats van een vooruitgang? Gelijkheid en rechtvaardigheid, daar is iets voor te zeggen, maar wat met de individuele vrijheid? Moeten ook mensen die nog kerngezond en levenslustig zijn, het harakiripilletje nemen (lap, daar geeft iemand de verplichte euthanasie al een naam)?  

Kan je onder bepaalde voorwaarden vrijstelling bekomen? Zo ja, wie beslist daarover? Zullen we geen steuncomités of gemediatiseerde cases krijgen voor een lieve oma of onmisbare opa? Ja, zoals de voorbije weken voor Scott Manyo? Hoe garandeer je dat niemand eraan ontsnapt? Waarom wel 85-plussers in aanmerking nemen en niet andere niet meer productieven, zoals zwaar fysiek of mentaal gehandicapten? Hoe kan een verplichte euthanasie efficiënt en praktisch worden georganiseerd? Moeten we misschien verzamelpunten oprichten? En, transport naar afscheidscentra waar de ouderlingen in groepen kunnen worden geëuthanaseerd? Mag je kiezen op welke manier je leven een einde neemt? Of moet ook dat niet best kostenefficiënt worden georganiseerd? Is gas niet goedkoper dan pilletjes? Stilte.

Zo komt een triviaal tafelgesprek op moederdag via enkele freewheelende geesten dus uit in Auschwitz. Zo bedenken keuvelende familieleden na het overhandigen van een cadeau aan hun oude moeder spelenderwijs een nieuwe misdaad tegen de menselijkheid: de geronticide.  

Wie zoals ik sarcastisch genoeg is om dat neologisme eens te googelen, stuit op meer dan 35.000 hits, inclusief een wikipedia-lemma, facebookpagina en een allesomvattend boek.  

Niets, geen vrolijke wreedheid, is een brainstormende mens vreemd.

De commentaren zijn gesloten.